مروری بر زندگی زبان گویای اسلام آقا شیخ محمد تقی فلسفی (رحمه الله علیه)

ولادت

محمدتقی فلسفی، دهم ربیع الاول مولود سال 1326 هـ.ق (1286 هـ.ش) در تهران زاده شد.۱


خاطرات و مبارزات حجت الاسلام فلسفی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1376ش، ص 47.

خاندان

پدرش، آیت الله شیخ محمدرضا تنکابنی (متولد 1282 هـ.ق) از مجتهدان و مدرسان زبردست بود که سال ها در مدرسه «فیلسوف الدوله» تهران تدریس می کرد. وی یکی از شاگردان آیت الله تنکابنی، آیت الله آخوند ملا علی همدانی و آیت الله آقا میرزا هاشم آملی بود. عموم مردم و حتی قضات دادگستری در باب مسائل فقهی به ایشان مراجعه می کردند و حتی عالمان بزرگ نیز به دیدن او می رفتند. سرانجام بعد از عمری طولانی و پربرکت در 103 سالگی (سال 1385 هـ.ق؛ 1345 ش) از دنیا رفت.۱ پدر وي آيت الله حاج شيخ محمدرضا تنکابني متولد رامسر با بزرگاني چون مرحوم سيد حسن مدرس و مرحوم آيت الله کاشاني مرتبط بود همچنين در غائله انجمن هاي ايالتي و ولايتي وارد مبارزه با دولت شد.

مادر آقای فلسفی، طوبی خانم (فرزند آقا ابوالحسن تاجر اصفهانی مقیم تهران) بسیار متدین و باعاطفه بود و در دوره کشف حجاب، هرگز از خانه‌اش خارج نشد. وی برای تربیت فرزندانش تلاش بسیاری کرد. این بانوی محترمه سرانجام در 12 شعبان سال 1360 هـ.ق بر اثر سکته قلبی رحلت کرد.۲


۱- خاطرات و مبارزات حجت الاسلام فلسفی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1376ش، ص 38.

۲- همان، ص41.

کودکی

در ۶ سالگی به دبستان توفیق رفت و به تحصیل صرف و نحو و مقدمات علوم دینی پرداخت و با پافشاری و اصرار مادر به منبر روی آورد .۱ خود در این باره می‌گوید: «چون مادرم عاشق اباعبدالله الحسین بود به آرزوی خویش رسید و مرا در مسیر خطابه و منبر قرار داد».۲

دوره کودکی محمدتقی، با نظارت مستقیم مادر بزرگوارش سپری شد. محمدتقی و برادرانش معمولاً در کوچه بازی نمی‌کردند؛ زیرا مادرشان به آن ها گفته بود که شما روحانی‌زاده هستید و باید خویشتن‌دار باشید، بنابراین آنان در خانه بازی می کردند.۳


۱- زبان گویا اسلام (یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب نهم)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ش،، ص یازده.

۲-همان، ص سیزده.

۳- خاطرات و مبارزات حجت الاسلام فلسفی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1376ش، ص 47 و ۴۸.

نوجوانی و جوانی

بعد از پایان تحصیلات ابتدایی شروع به تحصیل مقدمات علوم اسلامی در مدرسه حاج ابوالفتح کرد و نزد شیخ محمد رشتی؛ صرف و نحو آموخت و علم معانی و بیان را بر اساس کتاب مطول از میرزا یونس قزوینی فراگرفت. در علم فقه و اصول از شیخ محمدعلی کاشانی در مدرسه عبدالله خان و از شیخ مهدی در مدرسه محمدیه بهره‌مند شد و از پدرش (آیت الله تنکابنی)، قوانین و شرح لمعه را آموخت.

با نظارت شدید پدر به تحصیل درس می پرداخت و 2 روز در هفته را به منبر می‌رفت. اولین منبر را در سن 16­- 15 سالگی در مسجد فیلسوفها و در وصف مولا علی آغاز کرد.۱

خود در این باره می‌گوید: «چون مادرم عاشق اباعبدالله الحسین بود به آرزوی خویش رسید و مرا در مسیر خطابه و منبر قرار داد».۲

محمدتقی به تحصیل فلسفه نیز پرداخت و از محضر میرزا مهدی آشتیانی۳ (1306ـ1372 هـ.ق) و شیخ ابراهیم امامزاده زیدی (متوفای حدود 1358 هـ.ق) و سید کاظم عصار (درگذشته 1353 هـ.ق) و میرزا طاهر تنکابنی (درگذشته 1320 ش) استفاده کرد.۴محمدتقی در ابتدای تحصیل رسماً به سلک روحانیت درآمد و به دست پدرش معمم شد.۵


۱- زبان گویا اسلام (یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب نهم)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ش، ص یازده.

۲- همان،ص سیزده

۳– زندگی نامه میرزا مهدی آشتیانی در ستارگان حرم، ج 9، و شرح حال میرزا طاهر تنکابنی در مجموعه گلشن ابرار آمده است.

۴-زبان گویا اسلام (یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب نهم)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ش، ص یازده.

۵- خاطرات و مبارزات حجت الاسلام فلسفی، ص55.

ازدواج

در آستانه حدود 24 سالگی با دختر عمویش خانم خدیجه تنکابنی ـ فرزند آیت الله شیخ محمدحسین تنکابنی ـ ازدواج کرد. خدیجه خانم قرآن و کتب ادعیه را به خوبی می‌خواند و با تعلیمات اسلامی و احکام شرعی آشنایی کامل داشت به طوری که بانوان به او مراجعه می کردند و سؤالات دینی خود را از او می پرسیدند.۱


۱- زبان گویا اسلام (یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب نهم)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ش،ص سیزده.

برخورد با حکومت رضاخانی

فلسفی اولین تجربه سیاسی خود را در راستای شعار قلابی جمهوریت که توسط رضاخان سرداده شده بود مرور کرد و همراه پدر و عمو در تحصن میدان بهارستان به رهبری آیت الله مدرس شرکت داشت.

به رغم فشار مأموران رضاخان با کسب جواز عمامه از مرحوم آقا شیخ حسین یزدی دومین رویارویی سیاسی خود را با نظام رضاخان تجربه نمود و با اخذ جواز از قیچی شدن لباس و عبا و پاره‌ شدن عمامه جلوگیری کرد.۱

شبی از شبهای سال  1316 شمسی و در منبر با اشاره به حادثه مسجد گوهرشاد ممنوع‌المنبر و از پوشیدن لباس روحانیت محروم گردید. لیکن پس‌از 3 سال با آغاز جنگ جهانی دوم و عزل رضاخان از ممنوعیت خارج شد.۲


۱-زبان گویا اسلام (یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب نهم)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ش، ص چهارده.

۲-همان،ص پانزده

مبارزه با حزب توده

فلسفی با شکل‌گیری حزب توده در ایران و درک ضرورت مبارزه با این انحراف به مبارزه با این گروه وابسته پرداخت. لذا توده‌ایها از وی کینه شدیدی به دل داشتند و در همان دوران بود که چندین بار توسط حزب توده مورد سوءقصد قرار گرفت.۱


۱- زبان گویا اسلام (یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب نهم)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ش، ص پانزده.

برخورد قاطع با بهائیان

از مهم‌‌ترین مبارزۀ وی در دهۀ 20 و 30 شمسی می‌توان از 1- جلوگیری از تخریب مسجد مادرشاه و ساخت مسجد ارک. 2- الزامی کردن دروس تعلیمات دینی و از همه مهمتر مبارزه با بهائیت نام برد.

فلسفی در ماه مبارک رمضان سال 32 شمسی به افشاگری علیه بهائیت پرداخت. خود در این خصوص می‌گوید: «در سخنرانی ماه مبارک رمضان … راجع به بهائیت و موقعیت آنها در ایران صحبت کردم. فردای آن ‌روز علم که وزیرکشور بود تلفنی به من هشدار داد که: «آقای فلسفی من اجازه نمی‌دهم که دربارۀ بهائیها این چنین صحبت کنید و امنیت را مختل نمائید و موجب خونریزی شوید»! به او گفتم «مؤدب سخن بگوئید والا گوشی تلفن را می‌گذارم» او هم لحن صحبت را عوض کرد. من گفتم: «با لحنی جدی به مسلمانان می‌گویم هدف من آشکار ساختن گمراهی بهائیها است. مبادا مسلمانی دست تجاوز بگشاید و بر روی یک بهائی سیلی بزند و اینکه موجب قتل و خونریزی گردید».۱

سخنرانی علیه بهائیها در مسجدشاه [امام خمینی] و پخش آن از رادیو موج عجیبی در مملکت ایجاد کرد و مردمی که از دست آن فرقه ضاله ستم‌ دیده بودند به هیجان آمدند. حجت‌الاسلام فلسفی می‌گوید” «برایم نقل کردند که در آن ایام حسین‌علا نخست‌وزیر جدید برای معالجه به اروپا رفته بود به شاه تلگراف زده و گفته بود که عکس‌العمل مبارزه با بهائیان در اروپا خوب نیست، زیرا غربیها اعتراض می‌کنند و می‌گویند در ایران آزادی نیست».

در ادامه فلسفی می‌گوید که « روزی در نیمه ماه رمضان از طرف سرتیپ تیمور بختیار و سرلشگر علوی مقدم به من هشدار دادند که اعلیحضرت امر فرمودند که به شما ابلاغ کنیم از ضدیت و سخنرانی علیه بهائیت دست بردارید …».

با این احوال فلسفی این هشدارها را مورد توجه قرار نداد و چنانکه خودشان می‌گوید: «خلاصه ما به مخالفتمان با بهائیها ادامه دادیم. از طرف دیگر تعدادی از نمایندگان مجلس طرحی را آماده کردند که به موجب آن این فرقه غیرقانونی اعلام شود و پیروان آن از ادارات اخراج شوند».۲

فعالیت فرقه بهائی توسط اداره کل سوم ساواک با دقت دنبال می‌شد. ولی بهائیها بعد از حملات حجت‌الاسلام فلسفی و دستور شاه مبنی بر تخریب حظیرة‌القدس مرکز بهائیان در ایران احساس خطر کردند و در پی آن ایادی، پزشک مخصوص شاه مدتی از ایران خارج شد. بهائیت جهانی این تصور را داشت که ایران ارض موعود بهائیان به حساب می‌آید.۳

در نهایت آیت‌الله فلسفی می‌گوید: «نتیجۀ مقاومت من تا پایان رمضان سال 34 راجع به بهائیها این شد که شاه از من خشمگین شود و لذا نه تنها ملاقاتم با شاه جهت ابلاغ پیامهای آیت‌الله بروجردی قطع گردید بلکه از سوی امام جمعه تهران دیگر برای سخنرانی دعوت نشدم و پخش سخنرانی‌هایم از رادیو ممنوع شد».


۱- مرکز اسناد تاریخ اسلامی، خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی، 1376، ص193-190.

۲-همان ص 197.

۳- – مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی اطلاعات، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، ج 1، 1370، ص 374.

استیضاح دولت علم

قانون انجمن های ایالتی و ولایتی

دولت علم در پاییز 1341 ش لایحه‌ای از تصویب گذراند که هدف آن مسلط کردن بهایی ها بر حکومت بود و در قانون انجمن ایالتی و ولایتی، قید اسلام و ذکوریت را حذف کرد. لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی و در اعتراض عالمان دین از جمله امام خمینی و سایر روحانیون قرار گرفت و کم‌کم اعتراض عمومی مردم نیز شروع شد. آقای فلسفی نیز بالای منبر در سخنرانی های متعدد روشن و آشکار بیان کرد که مسأله رأی دادن زن ها نیست بلکه خطر در آن است که قید اسلام حذف شده است.

متعاقب آن مخالفت عمومی با این لایحه روزبروز بیشتر گردید و رژیم شاه احساس کرد که دیگر مقاومت بیش از این در برابر مردم ممکن است عواقب خطرناکی دربرداشته باشد؛ بنابراین هیأت دولت در جلسه چهارشنبه 7 آذر آن لایحه را لغو کرد. در زمستان 1341 ش آقای فلسفی توسط ساواک دستگیر شد تا به این وسیله ثابت کند که بزرگترین پشتیبان او (آیت الله بروجردی) از میان رفته است و باید به شدت مراقب اعمال و رفتار خود باشد.

استیضاح دولت علم

آقای فلسفی در شب عاشورای 1342 ش در مسجد شیخ عبدالحسین تهران سخنان عاشورایی و تاریخی مهمی بیان کرد که تأثیر فراوانی در سراسر ایران گذارد. جمعیت حاضر در آن جا فوق‌العاده زیاد بود به طوری که آقای فلسفی نتوانست از میان مردم و از اول بازار به مسجد برود، بلکه از راه پشت بام بازار به طرف مسجد رفت و از بام مسجد پایین آمد. جوانی پرشور و ایمان در بین آن همه جمعیت و با وجود مأموران ساواک توانست در فرصتی مناسب در زیر منبر به همراه ضبط صوت پنهان شود. او به سختی رشته سیمی از برق به آن جا آورد و سخنرانی آن روز را ضبط کرد و در این مدت به دلیل گرما و محدودیت مکان آن قدر عرق ریخت که نزدیک بود جان به جان آفرین تسلیم کند و بدین گونه که سخنرانی ثبت شد و بعد به سرعت تکثیر گردید و در سراسر ایران توزیع شد.۱

بعداً این سخنرانی به صورت جزوه‌ای تحت عنوان «اولین استیضاح ملی در سال 1342 ش» منتشر شد. آقای فلسفی در این سخنرانی تاریخی، بعد از آن که به جامعیت اسلام اشاره کرد و توضیح داد که مسجد؛ هسته اصلی و مرکز تمام فعالیت‌ها و حرکت‌ها در صدر اسلام بود، امام حسین علیه السلام را الگو و سرمشق برای زندگی در همه زمان ها دانست و بعد به استیضاح دولت علم پرداخت. آقای فلسفی توضیح داد که روحانیت نمی تواند از سیاست دوری گزیند زیرا در اسلام، سیاست عین دیانت است و اسلام از سیاست جدا نیست.


۱- زبان گویا اسلام (یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب نهم)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ش،ص ۲۱۵-۲۱۱

دستگیری توسط ساواک

روز بعد از حادثه 17 شهریور 57 (جمعه سیاه) و شهادت عده بسیاری از مسلمانان آگاه به دست رژیم شاه، در نیمه‌های شب مأموران ساواک به منزل حجت الاسلام فلسفی حمله کردند و به بازرسی از منزل وی پرداختند و اعلامیه‌های امام خمینی و نوشته‌های او آن را جمع‌آوری و حجت الاسلام فلسفی را دستگیر کردند و به ساختمان حکومت نظامی بردند و بعد آزاد کردند.۱


۱- زبان گویا اسلام (یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب نهم)، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ش،۲۱۵-۲۱۱

تصاویر جنسی جعلی تهدیدی برای سکوت

حدود ۴۵ سال پیش بود که نصیری در دیدار با آیت الله فلسفی، از او می خواهد که تغییر روش بدهد و در سخنرانی های خود دست از انتقاد به حکومت بردارد و اگر نپذیرد به او گفته می شود«عكسی‌ تهیه‌ شده‌ است‌ كه‌ حیثیت‌ شما را بر باد می‌دهد». عکس های مونتاژ شده ای به فلسفی نشان داده می شود که او را در کنار یک زن به تصویر کشیده اند.

فلسفی بعد از دیدن عكس‌ها می‌گوید انتقادهای‌ من‌ یك‌ فریضه دینی‌ است‌، به‌ نام‌ امر به‌ معروف‌ و نهی‌ از منكر، من‌ در مقابل‌ گناه‌ و اموری‌ كه‌ بر خلاف‌ مصلحت‌ اسلام‌ و مسلمین‌ است‌، انتقاد می‌كنم‌. اگر جلوی‌ منبر مرا بگیرید، دیگر تكلیف‌ خاصی‌ در این‌ مورد ندارم‌، ولی‌ اگر منبر بروم‌، باید حتماً این‌ وظیفة‌ دینی‌ را انجام‌ بدهم‌. مردم‌ هم‌ در انتظار انجام‌ دادن‌ وظیفة‌ دینی‌ من‌ هستند. بنابراین‌ من‌ با وجود این‌ عكس‌ كه‌ شما می‌خواهید پخش‌ كنید، دست‌ از وظیفه‌ام‌ بر نمی‌دارم‌.

عكس در سراسر كشور پخش می‌شود ولی به جای اینكه چهره آیت‌الله فسلفی تخریب شود٬ ابزاری برای بیزاری مردم از رژیم پهلوی شد. پخش وسیع این تصاویر در كشور و ارسال آن برای عده‌ای خاص٬ ساواك را در شهرستان ها سردرگم می‌كند كه با این تصاویر چه برخوردی داشته باشند. بر همین اساس نیز ساواك آذربایجان شرقی طی نامه‌ای اعلام می دارد كه این تصاویر ساختگی است. علاوه بر ساواك در اسناد شهربانی نیز به عدم شباهت فرد مورد نظر با آیت الله فلسفی اشاره می‌شود.

حجت الاسلام جعفر شجونی در تاریخ ۹۴/۱۰/۳ ذر برنامه دید در شب، در بخشی از سخنان خود، درباره تصاویر مستهجنی که ساواک از وی و برخی روحانیون تهیه کرده بود ادعا کردن تصاویر مربوط به مرحوم فلسفی صحت دارد و ایشان محلل بودن ،درصورتی که این مسئله تهمت ناروایی بود که ساواک برای ساکت کردن مرحوم فلسفی زد درحالی که نتیجه ای نداشت.

مؤسسه نشر آثار حجت‌الاسلام محمدتقی فلسفی، درباره ادعای شجونی در برنامه «دید در شب» ، پاسخی اختصاصی برای «شرق» ارسال کرده که به شرح زیر است:

1- ساواک در سال ١٣٤٧ نسبت به تهیه عکس علیه مرحوم حجت‌الاسلام فلسفی مبادرت می‌ورزد و سه سال بعد در بهمن ١٣٥٠ پس از سخنرانی معروف ایشان در دفاع از امام خمینی (ره) و علیه دو سناتور مجلس سنا، عکس مذکور را به‌ طور گسترده در سراسر کشور از طریق پست برای صنوف مختلف ارسال می‌نماید که شرح آن به‌ همراه اسناد و گزارش‌های ساواک و مونتاژبودن عکس به تفصیل در کتاب خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی آمده است. این کتاب در سال ١٣٧٦، یک‌ سال قبل از فوت حجت‌الاسلام فلسفی از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر گردید که در این جوابیه تنها به دو مورد از اسناد اشاره می‌گردد.

2- کمتر از چهار هفته پس از انتشار عکس «مرکز سنجش وزارت اطلاعات» در بولتن خود، از بازتاب منفی انتشار عکس مرحوم فلسفی در جامعه چنین خبر می‌دهد: «انتشار عکس‌هایی از آقای فلسفی، انعکاس بسیار بدی در افکار و اذهان عمومی داشته و مردم با بدبینی خاصی می‌گویند این عکس‌ها مونتاژِ دولتی است که می‌خواسته است بدین وسیله بر روی اعمال و هدف‌های خاص خویش پوشش گذارد و این گفته اغلب طبقات مطلع کشور است.» (سند شماره ٢٨٠ کتاب خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی)

3- جالب‌ترین گزارش ساواک درباره بازتاب نظرات مردم نسبت به عکس‌ها، گزارش ساواک کردستان می‌باشد که می‌نویسد: ملاحسین ادیبی (امام‌جمعه وقت سقز) عکس ارسالی را ساختگی و جعلی می‌داند، زیرا در عکس، انگشتر‌های مشارالیه در انگشت سبابه و وسط دیده می‌شود که این برخلاف قواعد روحانیت بوده و معمولا روحانیون انگشتر‌ها را در انگشت کوچک خود و بعد از آن قرار می‌دهند. (سند شماره ٢٧٥ همان کتاب)

4- شگفت آن که عکس‌های به‌ یادگار مانده مرحوم حجت‌الاسلام فلسفی که تعدادی از آنها در کتاب خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی نیز آمده است، گواهی است بر این مدعا که ایشان هیچ‌گاه در طول عمر خود از انگشتر استفاده نکرد و دست راست و چپ او همواره فاقد انگشتر بوده است که به‌ عنوان نمونه در تصاویر ایشان در کنار مرحوم آیت‌الله خوئی در نجف (دهه٣٠)، در کنار مرحوم آیت‌الله سیدعلی بهبهانی در اهواز (دهه ١٣٤٠) و همچنین در کنار مرحوم آیت‌الله پسندیده (سال ١٣٥٨) واضح و مشخص است (تصاویر ضمیمه همان کتاب). این تصاویر جعلی‌بودن عکس‌های منتسب به مرحوم حجت‌الاسلام فلسفی را به‌خوبی اثبات می‌نماید.

5- در پایان جای بسی تأسف است، خطیبی که در صف مقدم اقدامات روحانیت علیه رژیم شاه قرار داشت و امام‌ خمینی(ره) او را «زبان گویای اسلام» نامید، برای دفاع از امام در مقابل ایادی رژیم شاه مورد این هجمه ناجوانمردانه ساواک در سال١٣٥٠ قرار گرفت و تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران، ممنوع‌المنبر گردید، در برنامه «دید در شب» سوم دی‌ ماه ٩٤ آن هم میهمان برنامه در برابر دیدگان نسلی که به اقتضای سن‌ و سال، دور از حوادث و مبارزات دشوار آن دوران علیه رژیم شاه و عواقب آن بوده است، این‌گونه برخلاف واقع و حقیقت، با مرحوم فلسفی برخورد نموده و این ادعا را به صورتی موهوم و بی‌ربط بیان می‌نماید.

پاسخ مرحوم فلسفی به این موضوع

رحلت

حجت الاسلام فلسفی بعد از حدود هفتاد و پنج سال خدمت خالصانه به اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله و سلم در 93 سالگی در روز جمعه 1377/09/27ش. برابر با 18 شعبان سال 1419 درگذشت و در جوار حرم مطهر حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام آرمید.

آثار حجت الاسلام و المسلمین محمد تقی فلسفی (رحمه الله علیه) برای آشنایی بیشتر و دریافت آثار کلیک کنید

نامه های حضرت امام خمینی به حجت الاسلام و المسلمین فلسفی

عنوان:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (تقویت حوزه‌ها و مرجعیت آقای بروجردی) تاریخ: ۱۳۲۷ یا ۱۳۲۸ ه. ش./ ۱۳۶۸ یا ۱۳۶۹ ه. ق مکان: قم موضوع: لزوم تقویت حوزه‌های علمیه و مرجعیت آقای بروجردی، و رفع مشکلات حوزه مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: ج…
عنوان:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه) تاریخ: ۱۵ خرداد ۱۳۳۱/ ۱۲ رمضان ۱۳۷۱ مکان: قم موضوع: لزوم پایداری و خالی نکردن سنگر انتقاد، و پرهیز از تفرقه مخاطب:فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ صحیفه امام خمینی (ره)، از…
عنوان:نامه تشکر به آقای محمد تقی فلسفی (اعتراض به انجمن‌های ایالتی و ولایتی) تاریخ:۷ آبان ۱۳۴۱/ ۲۹ جمادی الاول ۱۳۸۲ مکان:قم موضوع:تشکر از فعالیتها و خطابه‌های آقای فلسفی در اعتراض به تصویب لایحه انجمنهای مخاطب:فلسفی، محمد تقی شناسه ارج…
عنوان: نامه به آقای محمد تقی فلسفی (تجمع در مسجد سید عزیز اللَّه) تاریخ: ۹ آبان ۱۳۴۱/ ۲ جمادی الثانی ۱۳۸۲ مکان: قم موضوع: صدور اعلامیه آقای خوانساری در رابطه با تجمع مردم تهران در مسجد سید عزیز اللَّه، و انتقاد امام خمینی از عدم برخورد …
عنوان: نامه به آقای محمد تقی فلسفی (عزای عمومی در نوروز سال ۱۳۴۲) تاریخ: اواخر اسفند ۱۳۴۱/ شوال ۱۳۸۲ مکان: قم موضوع: اعلام عزای عمومی در نوروز سال ۱۳۴۲ به مناسبت تحرکات ضد دینی رژیم شاه مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ ص…
عنوان:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (ضرورت وحدت در مقابل استعمار و رژیم) تاریخ:۲۷ تیر ۱۳۴۳/ ۸ ربیع الاول ۱۳۸۴ مکان:قم موضوع:ضرورت وحدت و یکپارچگی در مقابل استعمار و دستگاه جبار مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ صحیفه امام خ…
عنوان:نامه تشکر به آقای محمد تقی فلسفی (ورود به نجف) تاریخ: ۳ آبان ۱۳۴۴/ ۲۹ جمادی الثانی ۱۳۸۵ مکان: نجف موضوع: پاسخ پیام تبریک ورود امام خمینی به نجف مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع:جلد ۲ صحیفه امام خمینی (ره)، صفحه ۳ توضیح تا…
عنوان:نامه تشکر به آقای محمد تقی فلسفی (افشاگری علیه رژیم) تاریخ: دهه اول خرداد ۱۳۴۲/ دهه اول محرّم ۱۳۸۳ مکان: قم موضوع: تشکر از سخنرانی افشاگرانه آقای فلسفی در مسجد سید عزیز اللَّه تهران مخاطب: فلسفی، محمد تقی تشکر از سخنرانی افشاگر…
عنوان: تلگراف تشکر از آقای محمد تقی فلسفی (همراهی با قیام ۱۵ خرداد) تاریخ: ۱۸ فروردین ۱۳۴۳/ ۲۳ ذی القعده ۱۳۸۳ مکان: قم موضوع: پیام تشکر از همراهی با قیام ۱۵ خرداد مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ صحیفه امام خمینی (ره)، صفحه…
عنوان: تلگراف به آقای محمد تقی فلسفی (ادامه سخنرانی در اصفهان و شیراز) تاریخ: ۳۱ مرداد ۱۳۴۳/ ۱۴ ربیع الثانی ۱۳۸۴ مکان: قم موضوع: پیام تشکر و تاکید بر ادامه وعظ و خطابه در اصفهان و شیراز مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ صحیفه امام خمی…
عنوان:نامه تسلیت به آقای محمد تقی فلسفی (درگذشت پدر ایشان) تاریخ: ۲۴ فروردین ۱۳۴۵/ ۲۱ ذی الحجه ۱۳۸۵ مکان: نجف موضوع: پیام تسلیت به مناسبت رحلت پدر آقای فلسفی مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۲ صحیفه امام خمینی (ره)، صفحه ۷۶ ن…
عنوان:گفتگو با آقای محمد تقی فلسفی (آقای شریعتمداری و حزب خلق مسلمان) تاریخ: آذر ۱۳۵۸/ محرّم ۱۴۰۰ مکان: قم موضوع: آقای شریعتمداری و حزب خلق مسلمان مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱۱ صحیفه امام خمینی (ره)، از صفحه ۱۷۰ تا…

تقویت حوزه‌ها و مرجعیت آقای بروجردی

عنوان:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (تقویت حوزه‌ها و مرجعیت آقای بروجردی) تاریخ: ۱۳۲۷ یا ۱۳۲۸ ه. ش./ ۱۳۶۸ یا ۱۳۶۹ ه. ق مکان: قم موضوع: لزوم تقویت حوزه‌های علمیه و مرجعیت آقای بروجردی، و رفع مشکلات حوزه مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: ج…

لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه

عنوان:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه) تاریخ: ۱۵ خرداد ۱۳۳۱/ ۱۲ رمضان ۱۳۷۱ مکان: قم موضوع: لزوم پایداری و خالی نکردن سنگر انتقاد، و پرهیز از تفرقه مخاطب:فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ صحیفه امام خمینی (ره)، از…

اعتراض به انجمن‌های ایالتی و ولایتی

عنوان:نامه تشکر به آقای محمد تقی فلسفی (اعتراض به انجمن‌های ایالتی و ولایتی) تاریخ:۷ آبان ۱۳۴۱/ ۲۹ جمادی الاول ۱۳۸۲ مکان:قم موضوع:تشکر از فعالیتها و خطابه‌های آقای فلسفی در اعتراض به تصویب لایحه انجمنهای مخاطب:فلسفی، محمد تقی شناسه ارج…

تجمع در مسجد سید عزیز اللَّه

عنوان: نامه به آقای محمد تقی فلسفی (تجمع در مسجد سید عزیز اللَّه) تاریخ: ۹ آبان ۱۳۴۱/ ۲ جمادی الثانی ۱۳۸۲ مکان: قم موضوع: صدور اعلامیه آقای خوانساری در رابطه با تجمع مردم تهران در مسجد سید عزیز اللَّه، و انتقاد امام خمینی از عدم برخورد …

اعلام عزای عمومی در نوروز سال ۱۳۴۲ به مناسبت تحرکات ضد دینی رژیم شاه

عنوان: نامه به آقای محمد تقی فلسفی (عزای عمومی در نوروز سال ۱۳۴۲) تاریخ: اواخر اسفند ۱۳۴۱/ شوال ۱۳۸۲ مکان: قم موضوع: اعلام عزای عمومی در نوروز سال ۱۳۴۲ به مناسبت تحرکات ضد دینی رژیم شاه مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ ص…

ضرورت وحدت و یکپارچگی در مقابل استعمار و دستگاه جبار

عنوان:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (ضرورت وحدت در مقابل استعمار و رژیم) تاریخ:۲۷ تیر ۱۳۴۳/ ۸ ربیع الاول ۱۳۸۴ مکان:قم موضوع:ضرورت وحدت و یکپارچگی در مقابل استعمار و دستگاه جبار مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ صحیفه امام خ…

پاسخ پیام تبریک ورود امام خمینی به نجف

عنوان:نامه تشکر به آقای محمد تقی فلسفی (ورود به نجف) تاریخ: ۳ آبان ۱۳۴۴/ ۲۹ جمادی الثانی ۱۳۸۵ مکان: نجف موضوع: پاسخ پیام تبریک ورود امام خمینی به نجف مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع:جلد ۲ صحیفه امام خمینی (ره)، صفحه ۳ توضیح تا…

نامه تشکر به آقای محمد تقی فلسفی (افشاگری علیه رژیم)

عنوان:نامه تشکر به آقای محمد تقی فلسفی (افشاگری علیه رژیم) تاریخ: دهه اول خرداد ۱۳۴۲/ دهه اول محرّم ۱۳۸۳ مکان: قم موضوع: تشکر از سخنرانی افشاگرانه آقای فلسفی در مسجد سید عزیز اللَّه تهران مخاطب: فلسفی، محمد تقی تشکر از سخنرانی افشاگر…

همراهی با قیام ۱۵ خرداد

عنوان: تلگراف تشکر از آقای محمد تقی فلسفی (همراهی با قیام ۱۵ خرداد) تاریخ: ۱۸ فروردین ۱۳۴۳/ ۲۳ ذی القعده ۱۳۸۳ مکان: قم موضوع: پیام تشکر از همراهی با قیام ۱۵ خرداد مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ صحیفه امام خمینی (ره)، صفحه…

تلگراف به آقای محمد تقی فلسفی

عنوان: تلگراف به آقای محمد تقی فلسفی (ادامه سخنرانی در اصفهان و شیراز) تاریخ: ۳۱ مرداد ۱۳۴۳/ ۱۴ ربیع الثانی ۱۳۸۴ مکان: قم موضوع: پیام تشکر و تاکید بر ادامه وعظ و خطابه در اصفهان و شیراز مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱ صحیفه امام خمی…

نامه تسلیت به آقای محمد تقی فلسفی

عنوان:نامه تسلیت به آقای محمد تقی فلسفی (درگذشت پدر ایشان) تاریخ: ۲۴ فروردین ۱۳۴۵/ ۲۱ ذی الحجه ۱۳۸۵ مکان: نجف موضوع: پیام تسلیت به مناسبت رحلت پدر آقای فلسفی مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۲ صحیفه امام خمینی (ره)، صفحه ۷۶ ن…

گفتگو با آقای محمد تقی فلسفی

عنوان:گفتگو با آقای محمد تقی فلسفی (آقای شریعتمداری و حزب خلق مسلمان) تاریخ: آذر ۱۳۵۸/ محرّم ۱۴۰۰ مکان: قم موضوع: آقای شریعتمداری و حزب خلق مسلمان مخاطب: فلسفی، محمد تقی شناسه ارجاع: جلد ۱۱ صحیفه امام خمینی (ره)، از صفحه ۱۷۰ تا…

زبان گویای اسلام در کنار امام امت (ره)